گرایش جوانان ونوجوانان به مصرف مواد مخدر در خانواده ها

مقدمه:

بخش اول : تاریخچه

1.   1 تعاریف مواد مخدر

2.   1 تعاریف اختلالات ناشی از مواد مخدر

بخش دوم : ویزگی های مواد مخدر

1.    2انواع مواد مخدر

2.   2 علل وعوامل اعتیاد به مواد مخدر

بخش سوم : راه کارهای پژوهش

1.   3 نقش رسانه های همگانی در پیشگیری از اعتیاد

2.   3پیشگیری از اعتیاد فرزندان

نتیجه گیری

فهرست منابع

مقدمه :

اعتیاد به مواد مخدر وسوءمصرف یک معضل اجتماعی  ، روانی وبهداشتی در آمده که کشورهای مختلف و جوامع انسانی را به شدت تهدید می کند . دلایل شیوع به اعتیاد متعدد بوده و با توجه به ویزگیهای جوامع مختلف تفاوت های قابل ملاحظه ای پیدا می کند . آمارها یمنتشره از سوی مراجع بین لمللی وداخلی حاکی از افزایش فزاینده مصرف مواد در سطح جهانی وداخل کشور است . در ایران نیز اعتیاد در سالهای اخیر روند روبه گسترشی داشته است. اعتیاد و وابستگی دارویی مشکلاتی جهانی هستند . کنترل ومبارزه با اعتیاد به هماهنگی واستراتزی سیاسی و لحاظ کردن خصوصیات ویزه هر کشور وشهر ناحیه نیاز دارد ولازم است که تبادل اطلاعات وتجارت برست آمده در سطوح بین لملی صورت میگیرد. در سیاست های کنترل دارویی باید متعهد به کاهش تقاضای مواد و مجازات وپیگرد قانونی دلا لان وسوداگران  سازمان یافته ودرمان معتادین به عنوان افراد بیمار گردد. در برخورد با مصرف کنندگان مواد ، مراقب های پزشکی و روانشناختی بر مجازات آنها ارجعیت دارد ولازم است درمان مناسب جایگزین تنبیه وتبیخ گردد . ( منوچهر رعدی ،  ص1 )

بخش اول : تاریخچه

1.   1 تعریف مواد مخدر

سی نهایم ((((siden hime  انگلیسی در سال 1680 میلادی می نویسد : (( در میان راه های گونگونعلاج ودرمان بیماری ها (( تریاک )) از بهترین است. لذات و نشتئگی ناشی از مصرف این ماده در طول سره های پی درپی انسان را به بتاهی کشانده است )) و امروزه با گذشت بیش از سه  قرن از اظهارات آن مرد انگلیسی ، جهانیان در یا فته اند که تریاک نه تنها در مان کننده بیماری نیست ،  بلکه با فرسایش جان وتن نابود کردن اراده انسان او را به قعر نباهی وسیه  روزی و بیچارگی سوق می دهد . سابقه آشنایی انسان با گیاه خشخاش به چند هزار سال پیش از میلاد مسیح بر می گردد و از همان دوران تا به امروز ، انسان به مواد افیونی به عنوان یک وسیله آرام بخش ومسکن ، اما نابود کننده ، ادامه می دهد و هر سال میلیارد دلار از ثروت ملت در این راه تباه می شود .   ( دکتر سید مصطفی رافع  ص 9 )

در ایران دانشمندان وپزشکانی چون محمد زکریای رازی وابن سینا اولین کسانی بودند که به خواص دارویی تریاک آشنا بوده وآن را برای  مداوای بیماران خود تجویز می کردند .به طور کلی استعمال تریاک در ایران راه پاره ای ره آورد حمله اعراب یا چنگیز ویا سوغات لشکر کشی نادر ششاه به هندوستان می دانند . ولی آ نچه که مسلم است در زمان حکومت صفویان این ماده متداول  بوده و چنانچه از شواهد بر می آ ید ، زمان صفویه استعمال تریاک بیشتر به منظور تعدیل اضطراب خاطر بزرگان و در باریان و رجال عالی مقام معمول شد . در قرن دهم هجری شاه طهماسب صفوی مصرف مواد افیونی را جدی تلقی می کند و دستور می دهد تا تریاک موجود در دربار را معدوم نمایند . در زمان شاه عباس ظاهراً (( باید مصرف این مواد توسعه بیشتری پیدا کرده با شد . زیرا می گویند شربت کوکنار که همان جوشانده خشخاش است بسیار رایج بوده ، به طوری که شاه عباس دوم ضرورت مبارزه با آن را دریلفته و برای جلوگیری از مصرف آن و جمع کردن بساط افیون نا گزیر از صرور احکام و فرامین موکودی میشود . ( دفتر پزوهشها وبرنامه ریزی فرهنگ و ارشاد اسلامی ص 6 )

در چند سال اخیر به نتایج نه چندان رضایت بخش حاصله از به کارگیری روشهای مبارزه با عرضه ودرمان معتادین ، تلاش های فراوانی از طرف صاحب نظران و مجامع علمی و تخصصی مرتبط با معضل اعتیاد در راستای توجه  بیشتر به جنبه های پیشگیرانه مبتنی بر آموزش و آگاه سازی صورت گرفته است . از جمله سازمان های فعال و درگیر مسئله اعتیاد که در این زمینه فعالیتهای گسترده ودامنه داری را شروع نموده است سازمان بهزیستی می باشد . بر اساس نگرش انسانی ومدلی علمی ، از دیدگاه دست اندر کاران و کارشناسان  سازمان بهزیستی   در حوزه معاونت  امور فرهنگی وپیشگیری و به طور فرهنگی و پیشگیری و به طور کلی سیاست های موجود سازمان ، اعتقاد بر این است که فرد معتاد نه یک مجرم بلکه یک بیمار است و اعتیاد یک بیماری  است نه یک جرم ودر این رابطه نباید به فرد معتاد به دید مجرم نگریسته شده ویا بر خورد شود بلکه بیماری است که با ید تحت مراقبت های خالص درمانی تا مرحله ترک موفق قرار گیرد . ( منوچهر رعدی ، ص 4 )

2.   1 تعا ریف اختلا لات نا شی از مواد مخدر

اعتیاد  : یعنی وابستگی به مواد به گونه ای که کاملاً به حال شخص و اجتماع مضر بوده وسبب اختلال در کارهای اجتماعی وشغلی فرد گردد . مواد مخدر :  هر ماده ای ( مانند تریاک ، هروئین ، حشیش و .... ) که پس از وارد شدن به درون ارگانیزم بتواند بر یک یا چند عملکرد از عملکردهای آن اثر منفی بگذارد .  معتاد : کسی که دارای وابستگی جسمی وروانی نسبت به یکی از مواد نظیر   ( تریاک ، حشیش ، یا هروئین .....) میباشد ونا گریز است  مصرف مقادیر مشخصی از آن را به طور مستمر ادامه می دهد .   تحمل : حالتی است که فرد مجبور است برای ممانعت از بروز علائم ترک بتدیج میزان مادۀ مصرفی روزانه خود را افزایش دهد .   عود  :  بازگشت به سطوح قبلی فعالیت به دنبال تلاش برای توقف یا کاهش مصرف مواد . ( رعدی  ، ص 5 )

اعتیاد : بعضی از دانشمندان در مورد اعتیاد می گویند : اعتیاد عبارت است از یک پدیدۀ زیستی که به ارگانیزم امکان می دهد خود را متدرجاً با پاره ای مواد سمی سازش دهد و مصرف روزمره از این مواد را که برای ارگانیزم بکر کشنده است تحمل کند . تعریف کاملی که در سال 1950 کمیته متخصصین تشخیص مواد اعتیاد آور که وابسته به سازمان کمیسیون بهداشت جهانی است نموده اند به شرح زیر است : اعتیاد به مواد مخدر مسمومیت حاد یا مزمنی است که مضر به حال شخص و اجتماع می باشد و زائیدۀ مصرف دارویی طبیعی یا صنعتی به شمار می رود .  معتاد  :  عبارت  است از شخصی که در نتیجه استعمال متمادی دارو در بدن وی حالت مقاوم اکتسابی ایجاد شده ، که استعمال مکرر آن موجوب کاسته شدن تدرجی اثر ات آن می گردد . بنابراین پس از مدتی شخص مقادیر بیشتری از دارو را می تواند بدون بروز ناراحتی تحمل کند و در صورتی که دارو به بدن وی نر سد  ، اختلالات روانی و فیزیکی مرسوم محرومیت حاصل میشود . تحمل  : اثر برخی از مواد مخدر در نتیجه تکرار استعمال مقدار ثابتی ازآن رو به تنزل می رود ،به عبارت دیگر مقدار ثابتی از ماده پس از مدتی اثر اولیه را تولید نکرده وباید افزایش داده شود . این حالت را مقاومت یا تحمل می نامند . وابستگی جسمی  :  هر مادهای که پس از مدتی استعمال  ، ترک یا قطع آن موجب بروز علایم جسمی شود .  .ابستگی روانی  :  کسی که برای احساس عوامل روانی مخصوص احتیاج به تکرار استعمال مواد داشته و اقدام به تکرا ر سوء استعمال آن  نماید ، وابسته روانی است . ( دفتر پزوهشها و برنامه ریزی فرهنگی _ وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی ، ص 4 )

 بخش دوم  : ویژگی های مواد مخدر

1.   2 انواع مواد مخدر

گرچه بعضی از ترکیبات دارویی اعتیاد اور می تواند زیر نظر پزشکی مصرف درمانی داشته باشد ولی استفاده نادرست وخود سرانه آنها مشکلات فراوانی به وجود می آورد که عواقبی جز اعتیاد و درماندگی نخواهد داشت . مواد اعتیاد آور مانند : تریاک : تریاک که در فارسی به صورت تریاق و دریاق  آمده است ماده ای است به رنگ قهوه ای تیره از شیره منعقد شده تخمدان کال گیاه ی به نام کوکنار که در عربی به آن خشخاش میگویند بدست می آید .  حشیش  :  یا مادی جوانا ماده ای است که از گل و ساقه گیاهی به نام شاهدانه هندی یا کانابیس بدست می آید .  متادون  :  دارویی است با اثر ضد درد ، بی حس کننده وتخدیری که اثرمند درد آن فوق العاده از مرفین است و به مدت طولانی تری در بدن  باقی می ماند  . ( دفتر  پزوهشها و برنامه ریزی فرهنگ و ارشاد اسلامی  ، ص 16 )

برخی از تر کیباتی که مصرف آنها سبب ایجاد وابستگی جسمی و یا روانی می شود را می توان این چنین در گروه های زیر خلاصه کرد : مرفین : پودری سفید رنگ یا کرم وگاهی قرمز آجری رنگ  ، تلخ مزه وبد بو است که به صورت آمپول مورد مصرف پزشکی است . هروئین  : پودر بسیار نرمی است که بسته به میزان خلوص آن به رنگ سفید تا زرد مایل به قهوه ای می باشد . و قدرت آن 2 برابر مرفین است .   کرئین  : ماده سفید رنگی است که به صورت قرصهای خالص یا به صورت  ترکیب با استا مینو فن وآسپرین یا شربت های ضد سرفه مورد استفاده معتاد ان قرار می گیرد .    الکل   :  ماده مخدری است که بیش از سایر مواد با ارتکاب  جرایم خشونت بار ارتباط دارد .                   ( منوچهر رعدی ص 21 )

۲-۲  علل و گرایش به مواد مخدر

اعتیاد یک اختلال جسمی ، روانی ، اجتماعی است که در دستۀ بیماریهای طبقه بندی شده است . بروز این مسئله علت های زیاد دارد . فاکتورهای فردی ، زنتیکی ، اجتماعی و همچنین خواص شیمیایی و فار ماکو لوزیکی داروها ومواد در بروز فقر از هم گسیختگی اجتماعی با اعتیاد ارتباط بسیار تنگاتنگی دارد  .

1 ) عواملی که مربوط به خود فرد است : الف ) کمبود  اعتماد به نفس  ب) تمایل به انجام رفتارهای  کجروانه و ضد اجتماعی   ج  )  ناراحتی روانی یا مشکلات شخصی  . د  ) درد یا بیماری جسمی مزمن .  ه )  رفتار تکانشی یا بروز رفتارهای  آنی بدون تفکر  .  پ  ) حس کنترل شخصی پایین  .   ک  ) اضطرا ب شدید .  ی  ) خود کم بینی .  ت ) بی تابی برای اتخاذ وضیت بزرگسالی  .  ن  )  نظم مثبت نسبت به مواد .  ع  ) مرد خشونت قرار گرفتن   م  ) عدم  آگاهی و یا فقران شناخت لازم نسبت به اثرات و مضرات  مصرف مواد  . 

2 ) عواملی که به خانواده فرد مربوط  است :  الف ) مصرف مواد توسط اعضای دیگر خانواده . ب  ) رها کردن فرزند به حال خود  ج  ) تشنج و درگیری در خانواده  ت  ) روشهای تربیتی نا مناسب .  ر  ) سطح پایین  در آمد.   3  ) عواملی که به اطرافیان و محیط فرد مربوط است  :  الف ) دوستان معتاد  . ب  ) مهاجرت . ج  ) دسترسی آسان به مواد .  د ) فشار از بحران های محیطی . ( رعدی ، ص 31 )

بخش سوم  : راه کار های پژوهش

1.   3  نقش رسانه های  همگانی در پیشگیری از اعتیاد :

به چند نمونه از پیشگیری  از اعتیاد توسط رسانه های همگانی می تواند اشاره کرد :  1  ) پیام های رسانه های گروهی با ید خانواده ها را از بیماری مصرف وتحمل از راه ارایه ارزشهای معنوی و اجتماعی بر خور دارند .  2  ) رسانه های گروهی باید خانواده ها را با چگونگی استفاده سالم و سودمند از اوقات فراغت آموزش دهند .   3  ) چاپ وانشار کتاب  و مجله های  مناسب کودکان و نوجوانان ، به ویزه زندگی نامه های بزرگان که می توانند راهنمای با ارزشی برای زندگی آنان باشد .  4  ) رسانه های گروهی باید پدران و مادران را با تغییر اوضاع و شرایط اجتماعی و تغییر عادت و سلیقه ها  و همچنین جوانان را

با آداب ورسوم ملی و سنن آشنا نموده و لزوم ایجاد بین سنت وپیشرفت را به آنها گوشزد نمایند . (  دفتر پزوهشها وبرنامه ریزی فرهنگ ارشاد اسلامی  ص130  )

2.   3 پیشگیری از اعتیاد فرزندان

والدین برای تقویت فرزندان خود در برابر شرایط آ سیب پذیر به خصوص اعتیاد می توانند توصیه های زیر را مد نظر قرار دهند :     1- تا آن جا که برایتان مقدور است در انجام فعالیت های منطقی واصولی به فرزندان خود استقلال و آزادی بدهید . 2- ساختار تر بیتی واخلاقی فرزندان خود را از مسولیت ها محرم نکنید ودر حد توانشان به آنها مسولیت بدهید .  4- اعتماد به نفس فرزندان را تقویت کنید و فرزندان زا در برابر شرایط آسیب پذیر مقاوم سازید . ( دکتر ارفع  ، ص 122 )

علاوه بر این چند توصیه مهم دیگر برای پیشگیری از اعتیاد فرزندان وجود دارد که در این جا به آ نها اشاره می شود : 1- شک و بدگمانی با توجه کردن متفاوت است . به فرزندان خود بدگمان ومشکوک نباشید . زیرا ممکن است آنها را به مصرف مواد مخدر ترغیب کنید . 2- برای صحبت کردن دربارۀ مواد مخدر با فرزندان خود زمانی را اختصاص دهید . آنها را مطمئن سازید که اگر مشکلی داشته باشید به آنها کمک می کنید . 3- به خاطر داشته باشیدکه تنبیه وخشونت در پیشگیری از مصرف مواد مخدر تاثیر ندارد . ( رعدی ، ص 124 )

نتیجه گیری

پدیده ی مواد مخدر واعتیاد به آن از مهمترین سایل ومشکلات کنونی جوامع بشری است .مشکل خانمانسوز که اضافه بر پیامدهای اقتصادی و مالی سنگین آن سلامت جسم وروان جامعه را با خطرات جدی رو به رو می سازد . ایران در راستای مبارزه با مواد مخدر  ، 75 در صد از کشفیات مواد را در این راه کشته شده اند با وجود این تلاش ها  ، مشکل  مواد مخدر و اعتیاد از مشکلات جدی کشور محسوب می شود . بر اساس گزارش ارایه از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدرکشور ، یک ونیم میلیون نفر  معتاد در ایران وجود دارد . با توجه به این که قشر جوان جامعه عمده ترین قربا نیان مواد مخدر در کشور هستند و خانواده به عنوان  واحد کوچک  جامعه می تواند با سالم سازی محیط  ، زمینه های گرایش نوجوانان وجوانان به اعتیاد را از میان ببرد . ( دکتر ارفع ، 126 )

منابع